Badanie USG

Co to jest USG? USG to skrót od słowa ultrasonografia, powszechnie używanego jako synonim badania ultrasonograficznego. Ultrasonografia jest jedną z najczęściej używanych w medycynie metod obrazowania, czyli "oglądania" wnętrza ludzkiego ciała. Aparat USG, a konkretnie głowica przykładana do np. brzucha ciężarnej wysyła fale ultradźwiękowe. Te fale odbijają się od napotykanych struktur np. płodu i wracają do głowicy, skąd są przekazywane do komputera, przetwarzającego zebrane informacje w obraz na ekranie monitora.

Jakie głowice są używane? w położnictwie i ginekologii zasadniczo stosuje się dwa rodzaje głowic: przebrzuszną i przezpochwową. Głowicy przezbrzusznej ? badanie wykonywane jest poprzez przyłożenie głowicy do brzucha ? używa się do badań na każdym etapie ciąży oraz do badań kobiet nieciężarnych przy wypełnionym pęcherzu moczowym. Głowicy przezpochwowej ? badanie wykonywane jest poprzez umieszczenie głowicy w pochwie ? używa się do badań we wczesnej ciąży oraz rutynowo do oceny narządu rodnego (macica, jajniki, jajowody) u kobiet nieciężarnych. Głowica przezpochwowa w porównaniu z przezbrzuszną ma lepszą jakość obrazu ale mniejszy zasięg.

Czy badania USG są bezpieczne ? do chwili obecnej nie wykazano aby wykonywanie badań ultrasonograficznych w celu diagnostyki medycznej przy pomocy atestowanego sprzętu, powodowało trwałe efekty uboczne u osób poddanych badaniu.

Czy badanie USG jest konieczne w ciąży ? absolutnie tak. Po co? Żeby wiedzieć czy dziecko rozwija się prawidłowo.

Kiedy należy wykonać USG w ciąży:

• Pomiędzy 11 a 14 tygodniem ciąży - dokonuje się wtedy pomiaru przezierności karku (z ang. nuchal translucency, NT),ocenia kość nosową oraz czynnośc serca w tym zastawkę trójdzielną. Na podstawie tego badania można określić ryzyko wystąpienia aberracji chromosomalnych (np zespół Downa) u płodu (więcej informacji - patrz rozdział: Badanie w 11-14 tygodniu ciąży). Zdjęcia. płodu w pomiędzy 11 a 14 tygodniem ciąży (1, 2, 3, 4, 5, 6)
• Około 20-22 tygodnia ciąży ?  Wielkość płodu w tym czasie trwania ciąży i jakość nowoczesnych aparatów USG pozwalają zobaczyć i rozpoznać prawie wszystkie nieprawidłowości w budowie płodu.
  • Wielkość płodu ? dokonuje się wtedy pomiarów różnych części ciała płodu. Ta część badania nazywana jest biometrią płodu i służy ocenie: rzeczywistej wielkości płodu, jego masy, domniemanego czasu trwania ciąży według USG, korelacji pomiędzy wielkością poszczególnych części ciała płodu między sobą oraz czasem trwania ciąży. Należy pamiętać, że harmonijny (symetryczny) wzrost płodu jest z reguły jedną z podstawowych cech jego prawidłowego rozwoju i budowy. Najczęściej oceniane parametry:
    BPD - wymiar dwuciemieniowy główki (z ang. BiParietal Diameter)
    OFD - wymiar czołowo-potyliczny główki (z ang. OccipitoFrontal Diameter)
    HC - obwód główki (z ang. Head Circumference)
    AC - obwód brzuszka (z ang. Abdominal Circumference)
    FL - długość kości udowej (z ang. Femur Length)
    
    Ponadto w różnych sytuacjach używane są pomiary: szerokość móżdżku, szerokość komór bocznych mózgu, wymiary międzyoczodołowe, długość kości ramiennej, długości kości podudzia, kości szczękowej, małżowiny usznej...etc.
    
    
  • ocena narządów wewnętrznych płodu - płuc, żołądka, jelit, nerek, pęcherza moczowego, pępowiny
  • ocena budowy serca płodu - jest to bardzo ważna część badania USG w tym czasie trwania ciąży. Wady serca występują z częstością około 0,6% (6/1000 dzieci), co oznacza, że są to najczęściej występujące wady u płodu. W czasie badania USG położnik ocenia jamy serca oraz wielkie naczynia. W ten sposób można rozpoznać około 90% dużych wad serca. W przypadku kiedy obraz serca jest nieprawidłowy, podejrzany lub wątpliwy serce powinien ocenić specjalista kardiolog w badaniu echo.
  • ocena czynności serca płodu - w drugiej połowie ciąży serce płodu powinno bić z częstością od 110 do 160 uderzeń na minutę (z reguły około 140u/min). Zarówno szybszy jak i wolniejszy rytm mogą stwarzać zagrożenie dla płodu i jeśli się utrzymują, wymagają konsultacji specjalisty kardiologa. To samo dotyczy zaburzeń rytmu pracy serca płodu.
  • Ocena główki płodu - ciągłość powłok czaszki (wykluczenie bezczaszkowia, przepukliny mózgowej, mózgu (wykluczenie bezmózgowia, wodogłowia), ocena twarzy (zobacz: 1, 2, 3) (wykluczenie rozszczepu wargi i/lub podniebienia), ocena fałdu karkowego (pogrubiały u większości dzieci z zespołem Downa i u nielicznych zdrowych)
  • Ocena kręgosłupa - wykluczenie rozszczepu kręgosłupa i przepukliny
  • Ocena powłok brzusznych - wykluczenie przepukliny pępkowej, wytrzewienia
  • Ocena kończyn - uwidocznienie dłoni i stóp
  • Lokalizacja i budowa łożyska - czy nie jest przodujące, czy jest jednorodne
  • Ocena szyjki macicy - jej długości oraz ujścia wewnętrznego. Ma to duże znaczenie w ocenianiu wydolności szyjki macicy w chwili badania, jak również w prognozowaniu zagrożenia porodem przedwczesnym
  • Ocena płci płodu. Kiedy można to zrobić po raz pierwszy zależy od: czasu trwania ciąży, położenia dziecka, jakości obrazu USG (jakość aparatu USG, umiejętności badającego, grubość tkanki tłuszczowej badanej). Przeciętnie około 18-20 tygodnia ciąży bez problemu można ocenić płeć prawie wszystkich dzieci. W sprzyjających okolicznościach może się to udać wcześniej, nawet w 12-14 tygodniu ciąży. Chłopca (zobacz: 1, 2) rozpoznajemy poprzez uwidocznienie moszny z jądrami i prącia. U dziewczynek (zobacz: 1, 2) uwidaczniamy wargi sromowe.
  • Ocena płynu owodniowego - w późniejszych tygodniach jest ważnym wskaźnikiem dobrostanu płodu (profil biofizyczny), w tym czasie świadczy między innymi o prawidłowej funkcji nerek płodu
  • Ocena przepływów krwi w wybranych naczyniach - w tętnicach macicznych i przewodzie żylnym. Są badania, które wskazują, że taka ocena może pomóc w wyselekcjonowaniu pacjentek z ciążami wysokiego ryzyka. Nie jest to standardowo wykonywane
• około 30-32 tydzień ciąży - ocena wzrastania płodu, dojrzałości łożyska, profilu biofizycznego i jeśli trzeba przepływów naczyniowych.
• Ponadto przyjęło się wykonywanie badań przed porodem - ocena wielkości i dobrostanu płodu.